PREBENTZIOARI SARRERA. OINARRIZKO KONTZEPTUAK

1. SARRERA

Espainako konstituzioak bere 40.2 artikuluan aditzen duenaren arabera eskatzen die botere publikoei oinarri nagusitzat lan segurtasuna eta lan garbitasuna bermatzea  

Konstituzioak emandako aginduak eskatzen du lan arriskuen arloan politika bat garatu egin behar dela eta zutabe nagusitzat dauka hemen aditzera ematen den 31/1995  Lege hau. Lege honetan bertan aditzera ematen da nola bermatuko eta garatuko diren lan arrriskuen barruan egitasmo prebentiboak, Europar Batasuna bere legedian aditzera ematen duen arabera eta helburutzat duen Europar Batasuneko herrialde guztietan legedi berdina bermatzea langileentzako.

Horrexegatik, legedi honek, xede nagusitzat lan bermeak eta erantzunkizunak zehaztea dauka helburu, lanean eratortzen diren arriskuak gutxitzeko eta era zuzen eta zehatz baten politika logiko, koordinatu eta eraginkor baten.

Langileen eskubidea lantokian beren osasuna eta bere osotasuna babesteko aitortzeko asmoz,  Legean adierazten dira  hainbat betebehar, eskubide hori bermatzeko, eta eragina izan dezaketen botere publikoen ekintzak ezartzen ditu helburu hori lortzeko.

2. 31/1995 LEGEAREN OBJEKTUA, APLIKAZIO EREMUA ETA DEFINIZIOAK

2.1. OBJEKTUA

Segurtasuna eta osasuna, ezabatzea edo lan, informazio, kontsulta, partaidetza orekatua eta langileen prestakuntza prebentziorako arriskuak murriztea babestea. Hau da, berezko definizio legea ematen digu.

Osasunaren babesa ,segurtasuna eta lan arriskuen ekiditze edo murrizpenak,informazioa, kontsulta eta langileen partaidetza  du helburutzat legeak .

Hau da, legediak ematen digu berezko definizoa.

Definizioa sakonki aztertuz , aipatzen du lanak gure ingurunean eta gugan galerak zor ditzakela .

Horrexegatik, langileei ingurunearen berri bere eraldaketan eragiten diogunaren berri eman behar zaiela. Honexegatik, Lan Arriskuen Prebentzioren legeak betebehar nagusitzat ikusten dituen 18 eta 19. Artikuloak.

Hemendik Aurrera Lan Arriskuen Prebentzioren legeari (LAPL) deituko diogu

2.2. APLIKAZIO EREMUA

Lege honek eta bertan ematen diren arauen garapena eta aplikazioa lan harremanen esparruan emango dira soilik, Langileen Estatutuak aditzera ematen duen bezala. Baita, Administrazio publikoen ematen diren lan harremanak bertan sartuko dira

LAPL ez zaie aplikatuko hurrengo lan jarduerei:

1. Polizia
2. Segurtasun Zerbitzuak
3. Aduanak
4. Babes Zibila
5. Indar Armatua y  Guardia Zibila
6. Aditu forentseak ,larrialdi, ezbehar eta zorigaitz egoeratan

2.3. DEFINIZIOAK

Prebentzioa: Enpresaren jardueran lan arriskuak murrizteko eta ekiditzeko ekintzen multzoa da

Lan Arriskua: Langileak lanean ezbehar izatearen posibilitatea datza. Arrisku baloraketa onetsiriko probalitatearen eta zorroztasunaren arabera egingo da.

Lanak erakarritako kalteak: Gaixotasunak, patologíak eta lanaren jarduerak sorturiko lesioak

Lan Arrisku Larriak eta berehalakoak: Etorkizun hurbilean gauzatu eta osasun kalte langileei zor diezaiokeena. Osasun kalte larrien barne  esposizio kasuan ulertuko ditugu nahizta beherealakoak ez izan

Lan Ekipoa: Lanean erabiltzen diren edozein makineria , aparatu eta instalazioak,

Babes Pertsonaleko Ekipoak (BPE): Langileen babeserako erabiltzen den edozein gailu bere osasuna bermatzeko arrisku bakarra edo aunitzen aurka.

3. ESKUBIDE ETA BETEBEHARRAK

3.1. LAN ARRISKUEN BABESEN AURREKO ESKUBIDEAK

---

Langile orok eskubidea bera ez da bere osasun galera bat lan egin du.
Langilea formazio eta informazio guztia jakin behar du bere lanpostuari buruz.
Enpresariak langilea babestu behar du.  

Langileak segurtasun babes eta osasun eraginkorra izateko eskubidea daukate

Eskubide honek enpresabruari betebeharrak erakartzen dizkio, langileak laneko arriskuen aurrean babesteko.

Informazio, kontsulta eta partehartzea, prebentziorako prestakuntza, jarduera etetea arrisku larri eta berehalako baten ondorioz eta bere langileen osasun egoeren segimenduen eskubideak, LAPL aurreikusitako terminoetara egokituko dira.

3.2. BETEBEHARRAK

---

Enpresariak langileen segurtasuna eta Osasuna bermatu behar du.
Lan arriskuak ekiditzeko nerurriak hartu behar ditu.
Enpresariak langileari kontsultatu behar dio.
Langilearen Formakuntza

Enpresariak Osasuna eta lan segurtasuna bermatu behar du lantegian.

Enpresariak, lan-arriskuen prebentzioan eragiten dituen enpresan prebentzio jardueren integrazioaren erantzunkizuna du ,edozein  neurri ,segurtasun eta osasun babes, arriskuen ebaluazioa, informazio, kontsulta eta partehartzea kontutan izanik.

3.3. LAN EKIPOAK ETA BABES MEDIOAK

---

- Lan ekipoa lanerako espezifikoki izan behar da.
- Lan ekipoak arrisku berriak sortarazi ditzakete.
- Konponketa, eraldaketa, mantentze eta kontserbazioa lanak langile trebatuak egin behar dituzte.

Enpresariak beharrezkotzat ikusten dituen  neurriak hartuko ditu, beraz, lanerako lan ekipo egokia eta lanerako egokitutakoak izan behar dira erabiltzean segurtasun eta osasun bermatzeko .

Lan ekipoaren erabilerak arrisku berriak sortarazten baditu , enpresariak beharrezko neurri zuzentzaileak hartuko ditu hurrnego ordenean :

1. Lan ekipoen erabilpena bakarrik beharrezko duten langileak erabiliko dituzte.
2. Konponketa,eraldaketa ,mantentze eta kontserbazioa lanak trebatutako langileak egingo dituzte

Enpresariak langileak babesteko ekipoak beren eginkizunetan egokia eman behar eta, horien erabilera eraginkorra bermatu behar du.
Norberaren lan babeserako ekipoak erabili behar dira arriskuak ekidin ezin diren edo nahikoa babes kolektiboko ezin daitezkenean eman baliabide teknikoen arabera, edo neurri, metodo edo Lana antolatzeko prozedurak mugatzen duenean.

3.4. LANGILEEN INFORMAZIO, KONTSULTA ETA PARTEHARTZEA

---

- Enpresariak hurrengo egoeratan  neurriak hartu behar ditu :
     o Langileentzako arriskua dagoenean
     o Lanpostuetan
- Neurri prebentiboak lantoki eta lanpostuetara atzikituko dira. 
- Enpresaria langileen partaidetza bermatu behar du langileen segurtasuna arazoetan

Enpresariak neurri guztiak hartuko ditu langileei beharrezkoa den informazioa helduarazteko hurrengoko kasuetan : 

1. Segurtasun eta osasunaz arriskuak bai empresa, eginkizun  baita postu mailan.
2. Goiko atalean aplikagarriak diren babes neurri eta prebentzio jarduerak.

• LAPL 20.artikuloaren arabaerako hartutako neurriak. Langileen ordezkaritza duten enpresetan, enpresariak langileen ordezkariei beharrezkoa den informazioa jakineraziko die. Halaber, langile bakoizari jakinaraziko zaio bere lanpostuarekiko espezifiko eta beharrezkoa den informazioa lan arriskuetaz eta neurri zuzentzaileetaz.

Enpresariak langileen kontsulta eta pataidetza bultzatuko du, laneko lan arriskuen eta osasunaren barruan.

Langileek enpresariari iradokizunak proposatzeko eskubidea izango dute, baita partaidetza organoen bitartez aurkeztutako hobekuntzak egiteko segurtasun eta osasunaren babes mailetan .

3.5. LANGILEEN FORMAZIOA

---

- Postu bakoitzarekiko formakuntza teoriko eta praktikoa.
- Edozein motatako lan kontratua.
- Funtzioen aldaketa egonez gero formakuntza  berria eskaini behar da.
- Lanpostuarekiko hezkuntz berezitua izango da.
- Formazio berriz egingo da arrisku berriak agertzen den einean

Langile bakoitzaren lan arriskuetan formakuntza teoriko eta praktikoa bermatu behar du enpresariak, nahiz behin behineko, mugagabe edo edozein motatako kontratu izanik.

Baita lanpostuan lan ekipoen aldaketarik egonez ezkero enpresaiaren betebeharra inzago da langileerari beharrezkoa duen formazio teroriko eta praktikoa ematea,

Lanpostuaren araberako formazio espezifikoa eskaini beharko zaio langileari, ahal den einean, baita aldian aldiko eta arrisku berriak agertuz gero.

4. LAN ISTRIPU ETA GAIXOTASUNAK

4.1. ISTRIPUA

---

Lan Istripua da
     - Langileak pairatzen duen gorputzeko edozein lesio

Besteren kontura lan egitean langileak pairatzen duen gorputzeko edozein lesio (LGGS 115. Art)

Beraz, istripu bat era honetara definitzeko ondoko ezaugarriak beharrezkoak dira:

1. Langileak gorputzean lersioa pairatzea.Lesioa, zauriak, kolpeak edota gaixotasunak eragindako gorputzaren kaltea da.Gorputzaren lesiotzat jotzen dira arrastoak edota gaixotasun psikiko eta psikologikoak ere.
2. Besteren kontura lan egitea
3. Istripua lan egitearen ondorio izatea, hau da, lana eta lesioaren artean kausalitate zuzeneko erlazioa egotea

• LAN ISTRIPUTZAT HARTZEN DIREN BALIOZKOAK

In-Itinere Istripuak:    

Langileak jasaten duena lantokirako joan-etorrian.Ez dago ordu mugaketarik

In itineren 3 elementu beharrezkoak dira:

a)    Joan-etorri bidean gertatzea

b)    Lana eta istripuaren artean etenealdiak ez gertatzea

d)    Ohiko ibilbidea erabiltzea

Istripua eginkizunean: 

Eginkizuna betetzeko ibilbidean langileak jasandakoari zein bere lanaldian eginkizuna betetzean gertatukoari deritze

Izaera sindikaleko hautazko karguak: 

 Hautazko karguak betetzeagatik langileak pairatzen dituenak edtoa kargu horien berezko funtzioak betetzeko tokirako joan-etorrian

Zeregin ondorioz gertatutakoak, nahiz eta bere maila profesionalari dagozkionak ez izan, langileak betetzen dituenak enpresariaren aginduei jarraituz edota bere kabuz betetzen dituenak enpresak funtzionamendu ona izan dezan.

Salbamendu ekintzetan  edo antzerakoetan gertatutakoak, bere lanarekin zerikusia dutenean.

Gaixotasun profesionalen  koadroan sartuta ez dauden gaixotasunak:

Langileak bere lana betetzean har ditzakeenak, betiere egiaztatzen demean gaixotzearen kausa bakarra lana betetzea izan dela.

Langileak lehenago izandako gaixotasun edo gaitzak, istripuaren osteko lesioaren ondorioz larriagotzen direnak.

Istripuaren ondorioak, gaixotasun interkurrenteen eraginez beren izaeran, iraupenean, larriatasunean edo amaieran aldatzen direnak, instripuak berak zehaztutako patología-prozesutik etorritako konplikazioak sortuz edo bere jatorriagaixoa sendatzeko eremu berrian hartutako gaitzetan izatea.

Zuhurtziagabetasun profesionalen ondorioz gertatutakoak:

Lan edo lanbide baten ohiko jardueratik datozen istripuak dira, hauek istripua jasan duenarengan konfiantza sortzen dutenean

•  EZ DIRA LAN ISTRIPUTZAT HARTZEN

Lanarekin loturarik ez duten ezinbesteen ondorioz gertatuak, hau da, istripua gertatzean ez duenean inolako erlaziorik egin den lanarekin. Hauen eraginetarako ez dira ezinbesteak intsolazioa edo tximista bezalako naturako fenomenoak.

Istripua jasan duen langilearen dolu eta zuhurtziagabetasun ausartegiaren ondorioz gertatutakoak.

4.2. GAIXOTASUN PROFESINALAK

1994/1 Errege Dekretu Legegilearen 116. artikuluak definizio hau ematen digu: “Gaixotasun profesionala zera da: Lege hau garatzeko eta praktikan jartzeko arauetan aipatzen diren eta veste batentzat egiten diren lanbide edo zereginen ondorioz sortzen dena, beti ere zerrenda horretan gaixotasun profesional bakoitzarekin erlazionatuta agertzen diren gai edo baldintzen eraginez

sortzen dena.” Oraingo gaixotasun profesionalen zerrenda 2007ko urtarrilaren 1ean sartu zen indarrean, 2006/1299 Errege Dekretuak onartuta. 1978/1995 Errege Dekretuaren ordezkoa da.

Beraz, gaixotasun bat profesionala izateko bi baldintza behar dira:

1. Zerrendan agertzen diren gaiek edo baldintzek sortutakoa izatea.

2. Lanbidea edo zeregina agintariek onartzen duten zerrendan

agertzea.Hau da: zerrenda ofizialean agertzen den gaixotasuna ez da profesional izango zerrendan agertzen ez den lanbide edo zeregin baten ondorioz sortzen bada. Hala ere, oraingo zerrendak zehatz-mehatz aipatzen ez diren lanbideak edo zereginak onartzeko zirrikitua uzten du, gaixotasuna sortzen duten lanbiderik garrantzitsuenak aipatzen dituela esaten baitu.

Prebentzioaren ikuspuntutik, berriz, laneko gaixotasuna lanaksortutako edozein gaixotasuna litzateke, eta baita lanaren ondorioz okerrera egin dezakeena ere

Errege Dekretua (Erderaz) 

5. OSASUN ZAINTZA

Zaintza hotzak aditzera ematen du zerbaiti erne egon behar garela ez gertatzeko asmoarekin. Osasunaren Zaintzan, langileak, lanean dihardutenean, kalterik ez pairatzeko egiten den arreta da.

Osasun zaintza aurrera eramateko, azterketa medikoen bidez eramaten da baina ez da bakarra. Adibidez, osasun inkestak eginez, biologi kontrolak edota istripu estatistak eginez Aurrera atera daiteke

KONTUZ :
Osasunaren zaintzak eta medikuaren azterketa ez du esan behar berdina denik

Osasunaren Zaintzak 3 irizpide nagusi ditu:

• Lehen baitlehen langileak gaixotsen diren konturatzeko eta neurri hartzeko
• Gaixotasunak aztertzeko eta lanarekin erlazioa daukaten jakiteko

Neurri zuzentzaileak gaixotasunak ekiditzeko egiaztatzeko

5.1. AZTERKETA MEDIMOAK NOIZ? BORONDATEZKOAK EDO DERRIGORREZKOAK

Lanean hasten garenean edo osasun arrisku berriak dituzten berezko postuak eskatzen dituztenean

Hitzarmen kolektiboak batzuk aurretiazko osasun azterketak eskatzen dituzte nahiz eta probetan egon.

Printzipioz, azterketa medikoak egiteko langilearen onarpena eskatzen da, bai idatziz edo ahozko eran. Halaber, langileari egiten zaizkion proba medikuak bakarrik balio izango dute bere lanpostuarekiko. Froga hauetan ateratako emaitza guztiak langileari emango zaizkio.

Horrexegatik, azterketa medikuak eta bereziki, analisi klinikoak, ezin dezakete langile bakoitzaren egoera pertsonala ebaluatu.

LAPL 22. Art aditzera ematen duen arabera salbuespen batzuk dagoz, borondatezkoa azterketak medikoak egiterakoan eta derrigortzen ditu :

a)     Lan baldintzen eratorritako ondorioz langileen osasunean beharrezkoa denean

b)     Osasun egoera egiaztatzeko, arrisku aurreikusten denean , nahizta, beste langile edota hirugarren pertsona bateri pairatzeko arrisku badago.. Kasu horietan, azterketa medikoak justifikaturik  daude langileen osasuna bermatzeko.

d)    Langilearen osasun narriadura gainbehera fisiko edo intelektual badakar, lana izaera, edo baldintza horien pean funtzionatzen baldin bada, langilearen osasunerako arrisku jakin bat planteatu ezkero , bere  inguruan dauden lankide  edo hirugarrenei.