LARRIALDIAK ETA LEHEN SOROSPENAK
| Gunea: | Elearning Campus To Business |
| Ikastaroa: | Lan-Arriskuen Prebentzioa copia 1 |
| Liburua: | LARRIALDIAK ETA LEHEN SOROSPENAK |
| Nork inprimatua: | Guest user |
| Data: | igandea, 2026(e)ko maiatzaren 3(e)an, 18:14(e)tan |
Deskribapena
1. LARRIALDIAK
1.1. AUTOBABESERAKO PLANAK. DEFINIZIOA
Jarduera publiko zein pribatuek, beren baliabide eta bere eskumenen eremuko baliabide propioekin ekintza eta neurri sistema bat da, pertsona eta ondasunen gaineko arriskuak prebenitzeko eta kontrolatzeko zuzendurik, larrialdiak bakoitzari erantzun egokia emateko.
1.2. HELBURUA
Autobabeserako planaren helburuak hurrengokoak dira:
- Giza eta materialen erabilgarrien antolaketa sute arriskua edo beste edozein baliokide saihesteko.
- Ebakuazio eta berehalako esku-hartzea bermatzea.
- Larrialdi batean kanpoko laguntza prestatzea (sua, anbulantzia, polizia, etab...).
- Eraikinak eta instalazioak, sektore desberdinetako arriskuak , babes bitartekoen eskuragarritasuna, indarrean dagoen araudia eta baldintzak
- Larrialdien jatorriaren arrazoiak saihestea.
- Eraikin bizilagunen guztiak nola larrialdi batean aritu behar diren
- Materiala eta pertsonen lesioa edo istripuak murriztu edo ekiditzea
1.3. LARRIALDIEN IDENTIFIKAPENA
Larrialdia edozein egoera, bitxi edo arraroa da, pertsonei lesioa eta higiezinari kalteak zor diezaiokena. Badira larrialdiak mota desberdinak baina ohikoena izango lirateke:
- Suteak
- Igogailu barruan jendea gelditzea
- Elektrizitatearen etenak
- Ur jarioak
Behin larrialdia identifikaturik gure jokabidea ezberdinak izango dira larrialdiaren arabera.
1.4. EBAKUAZIO BIDEAK
Ebakuazio bideak zuzenean eramango gaituzte hurbilen dagoen irteerara, oztoporik gabekoa izan behar da eta ahalik eta biderik laburrena irteerarainokoak
Garrantzitsua: Atera behar izan ezkero, eraikinaren igogailu edo antzekoak badaukazu, debekatuta dago erabiltzea larrialdian zehar.
|
1.5. KANPOKO ELKARGUNEA
Kanpoko elkargunea lehendanik aukeratutako puntu bat izango da larrialdi batean eraikuntza hustu behar dugunean. APNABIk bai, ikastetxe, etxebizitza edota eguneko zentroatan elkargune leku ezberdinak ditugu, tokiak tokiko
1.6. PERTSONEN JARDUERAK LARRIALDI BATEN
1 LARRIALDIETARAKO BURUA
Larrialdiaren norabidea eta koordinazioa aurrera eramango du.
Bere funtzioak dira:
- Eragiketak zuzentzea eta larrialdi taldeek koordinatzea.
- Kanpoko zerbitzuak (suhitzaileak, polizia, eta abar), abisatu
- Ebakuazio agindu
- Larrialdi Ateak ireki direla bermatu.
- Kanpoko zerbitzuak jasotzea
- Ebakuazio emaitza informea egitea
- Txostena Prestatu larrialdiari buruz
2 ESKU HARTZE TALDEAK
Larrialdiaren lehenbiziko ikuskaritza egiten duten pertsonak dira, informazioa hartu eta larrialdi buruari adierazten dio irten beharra. Pertsona hauek larrialdian ebakuazio pertsonalarekin batera lagunduko dute.
Bere funtzioak dira:
- Larrialdia daogen egiaztatu eta kontrolatu daitekeen ikusi
- Larrialdi buruari laguntza eman
- Larrialdi buruari argibideak eman larrialdian zehar.
- Beharrezkoak diren informazio eta formazio bileretara joatea
- Antolakuntza eta ebakuazio taldeen ezarpena
- Larraildi eremu ezberdinen informazio berenganatzea
- Lehen sorospenak eman.
3 EBAKUAZIO TALDEA
Ebakuazioan beharrezkoak diren ekintzen bermea ematen duten pertsonak dira.
Ebakuazi talde bakoitza jakin beharko du bere ingurunean, zein lainkide eta zenbat lankide dauden.
Bere funtzioak hurrengokoak izango dira:
- Lankide guztiak irten direla hurbilen dagoen atetik eta, inork ez dela atzean geratu bermatu.
- Makineriaren itzaltzea adierazi
- Lankide guztiak irten direla begiratu eta egiaztatu
- Pertsonak guztiak kanpoko elkargunera zuzendu
- Instalazioen azken egiaztapena egin eta esku hartze taldeari informazioa adierazi
2. LEHEN SOROSPENAK
2.1. SARRERA
Atal honetan, oinarri nagusi batzuk azaldu nahi ditugu mina arintzeko edo murriztu ahal izateko nahizta lesio horiek askotan ezintasuna edo biktimaren heriotza dakartzaten. Edonola ere, lortu nahi duguna da behintzat egoera ez larriagotu eta, zaurituei bizia salbatzea edo ondorioak gutxitzeko nahia.
2.2. OINARRI NAGUSIAK
Sorospen bezala definitiko ditugu, baliabide tekniko eta medikurik gabeko guneetan eskainitako sorospena bezala beste helburu batzuen artean:
- Osasuna berreskuratzea bizitza galtzeko zorian badago.
- Lesio gehiago ekiditzeko.
- Infekzioetatik zauriak babesteko eta ez areagotzeko.
- Arreta ona bermatzea laguntzarako taldeek etorri arte edota ospitatelera heldu arte
1 SOROSPEN ALERTA ETA BABES JOKAERAK (SAB)
Edozein pertsona zauritu aurkituz gero, jarraibide hauek aurrera eramango ditugu:
- Egon lasai eta saiatu egoera antolatzen, gure bizitza arriskuan jarri gabe.
- Istripuaren tokia egiaztatu inor gehiago zauritua izan ez dadin
- Biktima lehen ebaluazioa azkar bat egitea, lehenengoz bizitza bermatuz, bigarrenik funtzioak bermatuz eta hirugarrenik formak mantenduz printzipioen arabera.
- Ingurune arriskutsu batek aholkatu ezean, ez da biktima mugitu. Beharrezkoa bada, mugituko dugu poliki-poliki, bizkarrezurrari kalteak saihesteko
- Laguntza eskatu barne (beste lankide). Kanpo Larrialdietako zerbitzuak (tel. 112), identifikatu eta non gauden xehetasun zehatzak emanez.
Zauritua ebaluatzea, arnas bideetatik airea sartzen bada identifikatuz (ez dagoela inolako butxadurarik).
Ikusi odol zirkulazioa estatusa, hau da, pertsonak pultsua duen.
Ez zaio jateko edo edatekorik.
Zauritua mantendu egingo dugu tenperatura egoki baten mantenduko dugu, behar izanez gero, zerbaitekin estaliko dugu. Pertsona zauritu lasaitzen zaiatuko gara.
Aldiro-aldiro berraztertuko dugu zauritua, egoera aldatu eta beharrezkoa izango beste neurri batzuk hartzeko.
2 AURRETIAZKO BALORAPENA
Badira hiru modu pertsona zauritua zentzu Gabe dagoen egiaztatzeko:
- Gaixoaren ahots garbiz eta bolumen altuan. Erantzuten badu, du konorterik galdu
- Erantzunik ez badago, zauritua mugitu erantzuten duen egiaztatu arte
- Oraindikan erantzunik ematen ez badu, mina eragingo diogu adibidez leku sentikorra batean txitximurrak eginez edo hatz baten hozkada bat emanez
Hiru maniobra hauen ondoren, zaurituaren berri eta bere konortearen berri izango du, hurrengoko neurriak hartuz:
a) Konorterik gabe bada, behar berreskuratzeko posizioa jarriko dugu, hau da, etzanda aurpegia eman eta azkar BIZKORTZE teknikak erabiliz "ABC printzipioa" jarraituz
b) Konortearekin egon ezkero, litekeena da gaixoaren mantenduko duela arnasketa eta bihotz funtzioak. Ez da beti erraza lehen sorospenak ematea, zer gertatu den jakin behar dugu , baina eredu bezala berreskuratzeko posizio zauritua jarriko genuke eta dagokion osasun zerbitzuak abisatu
3 ABC OINARRIAK
|
A |
Arnas bideak ireki eta egiaztatu oztoporik baden (ordezko haginak, elikadura, gorputz arrotzak, eta abarrekoak). Baldin badaude , kendu hatza kako itxura eginez eta tiratuz .
|
B |
Arnas bideak , behin behineakn libre izan ezkero Behin ditugu libre eta open egiaztatuko dugu:
- Bularrean mugimenduak, gora eta beherakoak
- Zaurituaren ahoan belarri ipini airea biriketara sartzen bada egiaztatzeko.
- Behatu airea gure masail sentitzen bada
|
C |
Zirkulazioan dagoen begiratu, hau da, bihotza lanean ari den. Horretarako, pultsua gaixoari hartu da, ahal izanez gero, lepoan eta inoiz gure lodiarekin. Hatz erakuslez ,nagusiz eta eraztunez (2., 3. eta 4.a hurrenez hurren) onartuko da.
 |
 |
 |
Egoera desberdinetan egon daitezke eta kasu bakoitzean, jakin beharko dugu zer egiten dion ondo eta zer txarto zaurituari.
Zaurituak konorterik gabe badago baina arnasketa eta pultsus badu: berreskuratzeko posizioa ezarri da eta maíz ebaluatuko dugu.
Arnasketa gelditzen bada: Ahoz-ahokoa aplikatu zaio, segundu bakoitzean aire sartuz eta kenduz.
Zaurituak arnasketaren geldialdia badu: maniobra konbinatu egingo zaio; aho-biriketako bizkortzea eta bihotzeko masajea, bihotzeko masajea lehenengoa izanik.
Bihotz-biriketako bizkortzea (RCP erderaz) en erritmo egokiena da 30 bularrean konpresio eta 2 arnasketa izango dira (100 konpresio minutu bakoitzeko). Ondoren 30 konpresio eta 2 arnasketa egingo dira eta berriz hasiko gara ziklo berri bat 30 konpresioduna.
Bularreko konpresioa eskuaren orpoaz sostengatu behar bularrezurra erdian, Bestalde beste eskuarekin bularra sakonduko da golperik eman gabe , 100 konpresioa minutuko tartekatzea eginda.
4 BERRESKURATZE POSIZIOA
Jarrera estandarra zuritua zaintza edo garraitu behar badugu zaurituak konorterik gabe mihia irentz ez dezan
Jarrera honek zaurituaren beraren arnasketa eta pultsu ebaluatzeko jarrera guztiz egonkorra da.
Zaurituak 30minutu baino gehiago badarama , beste aldera aldatuko zaio zirkulazioa presioa murrizteko. Jarrera berri honetara egokitzeko igarotzea bi pertsonen artean egin da eta ahal den lasaien inolako mugimendu txarrik egin gabe.. Aldi berean, beste pertsona bat larrialdi zerbitzuak 112 erne jarri behar.
3. ODOL JARIOAK
Odol jarioaren zailtasun nagusia shock deiturikoa da ehunen oxigenazioa eza eragindako odol nahikoa ez lortzeko azaleratzea da.
3.1. IDENTIFIKAPENA
Odol hodi apurtzen denean odol jario esanguratsua gerta leike pertsonaren bizitza kolokan jarriz. Odol jarioa mota hau identifikatu daiteke, normalean odol mordoa ateratzen delako distantzia handira iritsiz.
3.2. NOLA JOKATU
Kasu horietan gure lehentasuna odol jarioa gelditzea da eta hori egin ahal izateko, lehenengo eta garrantzitsuena odola trabatu , bere gainean aposito garbi bat jarriz eta irmotasunez sakatuz odoljarioaren baitan. Ondoren benda ipiniko diogu behar buxadura gainean.
3.3. BARNE ODOL JARIOAK
Odoljarioa gertatzen den edozein gorputzeko barrunberi izendatzen zaio. Ez dira erraz detektatzen, baina detektatuz gero, larriak jotzen dira, beraz, zauritua utzi beharko genuke etzanda edo erdi-eserita posizioan (PLS) .Zaurituari ez zaio jatekorik ezta edatekorik emango .Ahal den azkarren 112 elikatzeko jakinaraziko diogu.
Etengabe zaurituaren jarraipena egin behar da, shock hipobolemikoan sartu ahal delako (odol-galera larria denean bihotza ez da odol nahikorik eta organo odolik gabe uzten ditu) bihotza geldituz , eta kasu horretan bihotz geldialdi kardioarnasketaren protokoloaren arabera jokatu beharko dugu.
3.4. KANPOKO ODOL JARIOAK
Odol jario hauek nahizta barne jarioak izan kanpokaldera irtetzen dira, belarri, sudur edo ahotik, batik bat.
BELARRIETAKO ODOL JARIOAK
Odoljarioa mota honen ikur nabariena da, buruan kolpe baten ondoren gertatzen dela. Kasu hauetan, odoljarioaren iturburua buruhezurra da. Helburu nagusitzat ahal den azkarren odola ateratzea izango da.. Horretarako, odol jarioa belarria lurrera bideraturik berreskuratzeko posizio jarri beharko dugu.
SUDUR ODOL JARIOAK
Odoljarioa gelditzeko, sudur lehioan presio zuzena egin behako dugu, eta sudur trenkadaren aurka, presioa 5 minutuz.Burua ahal den einean makurtuko dugu odolbatuak saihesteko
Horren ostean, presioa arindu diogu, egiaztatuz odoljarioa eten dela ikusteko.
Bestela, ur oxigenatua bustitako apositu bat sartuko dugu sudur lehoietan, sudurra konpresio nahikoa eginez, kanpoan apositu zati bat utziz kendu ahal izateko
Oraindikan odoljariorik bada, ospitalera zauritua eraman beharko da
AHO ODOL JARRIOAK
Noiz odoletan oka forman gertatuz gero , odol hori digestio-sistematik dator susmoa izan dezakegu. Kasurik larrienetan, shock bat eragin dezake.
Digestio ultzera gaixotasuna dela eta, odol kolore gorria, gorrimin edo beltza har dezake.
Segidan egin beharreko ekintzak hauek izango dira :
- Laguntza eskatu, alboko kubitu jarreran zauritua mantenduz (bere aldean etzanda, besoak aurrerantz, belaunak eta aldakak tolestuak. Burua lerro zuzenean izango da bizkarrezurrarekin).
- Gaixoaren bizi-konstanteak ebaluatu etengabe.
Burutu bihotz-biriketako bizkortzea beharrezkoa bada.
4. ERREDURAK
4.1. ERREDURA MOTAK
Hiru motatako erredurak izan daitezke:
Lehen gradukoak: Kanpoko azala (epidermisa) gorritasuna eta hantura arina
Bigarren gradukoak: Urbatuak sortu azalaren barrukaldean (dermisa)
Hirugarren gradukoak: Azalaren kiskaltze osoa da, muskuluak, ehunen, odol hobietan kalteak eginez.
Erretako eremua are eta handiago izan bada larriatasun gehiago izango du erredurak, beraz, kontuan hartuta, egoera are larriagoa lehen maila oso zabala hirugarren maila lokalizatua eremu batean erre baino
4.2. NOLA JOKATU
1. Suak edo beroak sortarizatako erredurak :
- Zaurituak sutetik urrunen eraman.
- Jantziak ebaki bakarri solte dauden lekuetan.
- Kendu eskumuturreko, eraztunak eta abarreko guztiak
- Ur hotzaz garbitu inolako krema ezta antiseptikorik eman gabe kaltetutako lekuetan. Urbatuak agertuz gero ez apurtu
- Gaza eta benda antzu batekin erredura estali eta zauritu ospitalera eraman
2. Azidoak sortarazitako erredurak:
- Erretako gunea garbitu eta ospitalera eraman.
- Azido begietan sartuz gero, ur ugariz garbituko ditugu eta ahal den azkarren ospitalera joango gara.
3. Agente Kimikoak sortarazitako erredurak:
- Ur ugariz garbituko erredura
- Arropa gorputzari erantsita ez badaude, kenduko dira agente kimiko ekintza azalean saihesteko
- Kendu eskumuturreko, eraztunak eta erlojuak agente kimikoz bustirik badaude
- Gaza eta benda antzu batekin erredura estali eta zauritu ospitalera eraman
5. GORPU BITXIAK
Batzuetan gai arrotz (hautsa, lurra) gorputzean aho, begi, sudurra eta belarriak bidez sartzen dira. Hau ondoez arina egin arren, kasu epela inplikatzeko, ondoeza arina izan arren, muturreko kasuetan, osasun arazo larriak ekar ditzake.
5.1. ARNAS BIDEEN BUTXADURAK
Arnasbideak butxatu egiten direnean normalean elikagaiengatik. Zaurituak behin eta berriz bere eztarria gogrtzen du, keinu ezaugarri bat eginez.
Arnasbideak apur bat butxatuz gero, zaurituak, ondoez,eztula eta batzuetan zarata biziak entzuten dira arnastean.
Butxadura osoa edo larria gertatuz gero, ezin bada hitzegin, arnasa edo eztul, konortea galdu daiteke ez bada lehen bait lehen butxadura kentzen.
5.2. NOLA JOKATU
Zer nolako egoera duen zaurituak hala jokatuko dugu:
a) Eztul gaitasuna jakinda, estul bultzatu beharko diogu sorbaldan inolako kolperik eman gabe.
b) Nahizta konortearekin egon, eztulka jarraitzen dugu. Ahoa garbituko dugu.
Sorbaldan 5 kolpe emango ditugu omoplatoen artean, eskuaren orpoarekin kolpe bat emanez, Ikusiz gero ez duela ezertarako balio, Heimlich maniobra aurrera aterako dugu
5.3. HEIMLICH MANIOBRA
Atzeakaldetik besarkatuz egiten den maniobra da, ukabil jarriz bere bularrezurrean eta beste ukabila gure eskuearen bestaldean. Azkenik, bost konpresio bortitz bularrean aldean egingo ditugu.
Sorbadan kolpeak eta Heimlichen maniobra trukaketa egingo da . Zauritua konorterik gabe badago, hura hartu eta poliki-poliki lurrean jarriko dugu, ahoaren barrukaldea begiratuz eta objektua kendu dugula egiaztatuz.
Ahal den eta lasterren Bihotz-biriketako bizkortzea eraginez
5.4. GORPU BITXIAK BEGIETAN
Begi barrun gorputz bitxia begi gehiago ez barneratzeko saihatuko gara begia ez igurtziz. Beheko betazalen gelditu bada, zapi garbi baten puntarekin saiatuko gara kentzen.
Kornearen azalean sartu bada, kaltetutako pertsona hainbat aldiz kliskatu egin beharko du begia gorputz bitxia kendu arte. Elementu oraindik atxikirik badago, gaza betazalen ipiniko dugu eta berehala medikura eramango dugu.